Uitgeverij Cossee

Meer dan duizend voornamelijk Joodse artiesten en intellectuelen die bovenaan op de uitleveringslijst van de Gestapo stonden, waren in 1940 naar Marseille gevlucht. Ze zaten in de val: zonder papieren, zonder visa en meestal zonder geld, en belandden nog dieper in de problemen toen op 22 juni de Vichy-regering akkoord ging met het verdrag om alle gevluchte Duitsers in Frankrijk over te dragen aan het naziregime. Daarom wordt namens de Amerikaanse hulporganisatie Emergency Rescue Committee (erc) en met ondersteuning van Eleanor Roosevelt de journalist Varian Fry naar Marseille gestuurd.

In Vluchtoord Marseille doet Fry verslag van zijn bloedstollende reddingsacties, die vaak voor de ogen van Duitse spionnen en Vichy-politieagenten uitgevoerd moesten worden. Hij beschrijft zijn samenwerkingen met onverschrokken helpers als Lisa Fittko — die Walter Benjamin over de Pyreneeën bracht — en de Marseillaanse onderwereld. Wat leest als een boeiende ontsnappingsthriller is ook het verhaal van de vernederingen en angsten van de emigranten, de wachtrijen voor de politiebureaus en het gevoel overgeleverd te zijn aan willekeur en genadeloosheid.

Over de oude houten vloer in het Amsterdamse appartement heeft Luís Sol modieus hoogpolig tapijt gelegd, hij heeft de muren wit geverfd en designmeubels aangeschaft. Luís is begin dertig en werkt als afwasser in een bagelshop. Hij is van de Noord-Hollandse polder naar de hoofdstad verhuisd en is in de woning van zijn moeder getrokken, tot onvrede van zijn chique onderbuurvrouw Estelle.

Op een dag staat er een welbespraakte Britse heer voor de deur, die zich voorstelt als William Rose. Hij is in dit huis geboren en wil er graag even rondkijken. Maar William blijkt niet van plan nog te vertrekken en meent recht te hebben op het appartement. Zo breekt er in het appartement in Amsterdam-Zuid een miniatuur-oorlog uit. De indringer vindt een bondgenoot in Estelle. Luís zelf wint advies in bij een anarchistische advocaat die gespecialiseerd is in kosmisch ruimterecht. Op zoek naar bewijs dat het appartement daadwerkelijk van zijn moeder was, ontdekt Luís de verontrustende waarheid.

Als het conflict tot een uitbarsting komt, moeten Luís en zijn bezoeker besluiten wat echt van hen is en
hoever ze willen gaan om dat te verdedigen. Wat van mij is is een hilarisch en diepgaand verhaal over cultuur— en klassenverschillen, toe-eigening en bezit, rechtmatigheid en rechtvaardigheid

Op het eiland Martha’s Vineyard, voor de kust van Massachusetts, ligt ‘het Ovaal’: een pittoresk parkje omringd door vakantiehuizen, waar elke zomer een hechte zwarte gemeenschap samenkomt. Het is 1953. Morgen trouwt Shelby Coles, de oogappel van een van de voornaamste families, met Meade, een witte jazzmuzikant uit New York. In het Ovaal hecht men aan kleur en status. Waarom Shelby, die had kunnen kiezen uit een zee van begerenswaardige mannen met de juiste kleur en achtergrond, haar leven vergooit aan een witte man zonder naam of aanzien, begrijpt niemand.
In elegant en ontroerend proza vertelt Dorothy West hoe Shelby’s voorouders zich hebben geprobeerd vrij te vechten van de ketenen van klasse en ras. Op fijngevoelige wijze verweeft West verleden en heden, Noord en Zuid, zwart en wit. Zo legt ze gaandeweg bloot hoe de keuzes van de familie Coles in elke volgende generatie doorwerken tot de dag van Shelby’s bruiloft, waarop ze zich realiseert hoezeer de ballast van haar familie haar eigen leven beïnvloedt.

Een dorpskroeg in Pommeren, Midden-Duitsland, kerstnacht 1933. Een jonge Joodse student zit over een vel papier gebogen en schrijft zijn vriendin. Ilse, gisterenmorgen zijn we ’m gesmeerd uit Berlijn. Ongewassen, ongekamd, als uitgespuugd. Een halve maand later weer een brief: Lieve moeder, schrijft hij, ik ben in Holland, wordt me verzekerd. Ik sta in een vreemd land.
Hij slaapt eerst stiekem in een pension onder het bed van een kennis in Amsterdam, en vindt uiteindelijk een slaapplek op een boerderij op het Noord-Hollandse platteland. Hij werkt er zo hard dat zijn rug kromt, maar kan er geen bestaan opbouwen. Nooit zien de mensen hem als meer dan ‘de migrant’ of ‘de vluchteling’, zelfs de kippen en de koe kijken hem niet aan. Altijd blijft er het verlangen om terug te gaan naar Duitsland, naar zijn Ilse en zijn moeder, hoewel hij bang is dat ook zij hem niet meer zullen begrijpen.
Uit tragikomische dagboekaantekeningen en nuchtere brieven ontstaat een kraakhelder beeld van een mens die — wanneer de menselijkheid uit zijn land verdwijnt — uit Duitsland valt. Konrad Merz’ debuut uit 1936 beschrijft een zwarte periode zonder ook maar ergens zwaarmoedig te zijn. Om Menno ter Braak te citeren: ‘Een van de gelukkigste momenten in het literaire bestaan van de gehele Duitse emigratie.’

Een opzienbarende rechtszaak zorgt voor opschudding in een klein gehucht op Jutland. De geliefde dorpspredikant Sören Qvist moet voor de rechter verschijnen. Hij zou in een opwelling van woede zijn met iedereen ruziënde knecht Niels om het leven hebben gebracht. Niemand in het dorp acht deze man Gods tot een dergelijk misdrijf in staat, al spreekt alle bewijs tegen hem. De rechter zoekt uit alle macht naar een getuige die de predikant kan vrijpleiten, en zijn familie geeft hem zelfs de kans om uit de gevangenis te ontsnappen.

De predikant zelf is ervan overtuigd dat hij de moord niet op zijn geweten heeft, maar wat hem vooral parten speelt, is het geloof dat God hem schuldig acht en hem niet meer in bescherming neemt: God, mijn God, waarom heeft U mij verlaten?

Wat brengt een mens ertoe om zijn morele integriteit en zijn geloof te verkiezen boven zijn eigen leven? In deze roman, gebaseerd op een legendarische rechtszaak uit 1625, onderzoekt Janet Lewis de mysterieuze redenen waarom Sören Qvist zijn vonnis met een bijna serene rust accepteerde.

Op een mooie zomeravond in 1929 wordt Thora-geleerde, jurist en schrijver Jitschak Jozef de Vriendt in Jeruzalem doodgeschoten. Het is een aanslag in tijden van een uiterst gespannen politieke situatie. Vooral de Joodse internationale pers wijst al snel met de beschuldigende vinger: met de onbetrouwbare Arabieren zijn geen zaken te doen. Maar Mr Irmin, chef van de geheime dienst bij de Britse mandaathouder, heeft andere vermoedens. Komt de moordenaar uit de kringen van de zionisten, die voor een Joodse staat vechten en in de orthodoxe De Vriendt een verrader zien? Of is de dader eerder te vinden in de clan van de Arabische jongen Saoed, met wie De Vriendt volgens de geruchten een relatie had? En wat staat er in dat manuscript in De Vriendts aktetas, dat hij niemand liet zien? Als ‘vriend op afstand’ kan Irmin slechts op zijn vermoedens afgaan. Zijn speurwerk in een overweldigend mooi landschap wordt belemmerd door religieus fanatisme en de politieke machtsspelletjes van Arabieren, Joden en christenen, en iedereen verwijst naar een traditie van meer dan drieduizend jaar oud. Wie Arnold Zweigs magistrale roman nu leest, zal versteld staan hoeveel de wereld van Jitschak Jozef de Vriendt, of zijn model Jacob Israël de Haan, lijkt op het Israël en Palestina van vandaag.

‘Heerlijk dat de moedige, sprankelende verzetsvrouw Jet Roosenburg nu uit de schaduw van de mannen treedt.’ — Jolande Withuis

Eind 1943 neemt het Duitse leger de jonge verzetsvrouw Henriette ‘Zip’ Roosenburg gevangen. Na een schertsproces wordt ze driemaal ter dood veroordeeld. Omdat de geallieerde troepen oprukken vanuit Frankrijk, wordt ze overgeplaatst van gevangenis naar gevangenis, steeds verder naar het oosten. Ze belandt in Waldheim, Oost-Duitsland, waar zij en haar compagnons Joke en Nel hun doodsvonnis afwachten.

Vlak voor de geplande executie nemen de Russen de gevangenis over, maar veilig zijn de Nederlanders allerminst. Samen met Joke, Nel en Dries, een Nederlandse zeeman, bereidt Zip een vlucht voor. In De muren vielen om doet Henriette
Roosenburg ontroerend maar zonder opsmuk verslag van de ongelooflijke vlucht: de nasleep van de allesverwoestende oorlog,
de plunderende en verkrachtende Russen, en een tocht die met een gestolen boot ingezet wordt, terug naar een bevrijd
land.

‘Voor de lezers van Murakami en voor iedereen.’ – Tubantia over 'Een bijna volmaakte vriendschap'

Eindelijk tijd. Een zee van tijd. Meneer Katō zou het oude radiotoestel kunnen repareren of zijn verzameling grammofoonplaten kunnen ordenen. Maar als hij tijdens een wandeling de jonge Mie ontmoet en van haar een vreemd aanbod krijgt, ziet de wereld er ineens heel anders uit. Als nieuwe medewerker van haar agentschap Happy Family gaat hij optreden als stand-in. De ene keer als lieve opa, een andere keer als echtgenoot die eindelijk eens luistert naar zijn vrouw, of als begripvolle baas.
Meneer Katō speelt zijn rol met volle overtuiging, steeds weer verrast door al die onvervulde wensen, verkeerde keuzes en gemiste kansen, door de jaloezie en het verdriet van zijn klanten. Hij merkt: een geslaagd leven of geluk is geen kwestie van lot of toeval, maar van hard werken.

Milena Michiko Flašar (St. Pölten, 1980) debuteerde in 2008 met een verhalenbundel. Haar roman 'Een bijna volmaakte vriendschap' (Cossee
2015) werd wereldwijd een bestseller. Voor haar werk ontving ze verschillende prijzen en stipendia.

De pasgetrouwde Richard en Silvia Tebrick maken een wandeling rond hun landgoed om de jacht te zien. Wanneer de jachthonden voorbij zijn en Richard omkijkt naar zijn vrouw, ziet hij haar niet meer: waar Silvia stond, staat nu een kleine, felrode vos die hem geschrokken aankijkt.

Wat kan Richard anders doen dan zijn vrouw mee naar huis dragen, verstopt in zijn mantel zodat niemand haar gruwelijke transformatie ziet? Hij stuurt het personeel weg en schiet zijn honden achter in de tuin dood. Want deze vos is zijn vrouw, en hij zal haar beschermen tegen elk gevaar. Hij houdt van haar, hoe ze er ook uitziet. En toch begint hij te twijfelen. Hoeveel van zijn vrouw is er eigenlijk nog over, nu ze iets te gretig achter de eenden aan begint
te rennen, nu haar tafelmanieren zienderogen achteruitgaan en ze niet langer naast hem, maar aan het voeteneinde of zelfs onder het bed slaapt? Hoe kan hij zijn liefde nog uiten, nu zij zelfs tunnels in de tuin graaft om aan hem te ontsnappen? Wat houdt zijn gezworen eed van echtelijke trouw nog in, wanneer zij hem trots haar nestje vossenjongen toont?

David Garnett verblufte de wereld in 1922 met dit fabelachtige debuut, waarin humor en tragiek op meesterlijke wijze verenigd zijn. Na publicatie van 'Vrouw of vos' werd Garnett een sensatie, hij bevond zich sindsdien in het middelpunt van het Londense literaire leven.

In 1908 geeft de steenrijke Franse bankier Albert Kahn zijn jonge chauffeur Duterte een hypermoderne camera in handen en vertrouwt hem zijn ideaal toe: alle volkeren van de wereld vastleggen. Hij is ervan overtuigd dat een 'Archief van de Planeet' mensen vertrouwd zal maken met elkaar en de angst voor vreemdelingen zal wegnemen. Hij wil met zijn fotoarchief de wereldvrede naderbij brengen.

Duterte twijfelt en stuntelt met zijn nieuwe camera. Hij volgt cursussen bij Emile Pathé en leest de handleiding van de gebroeders Lumière. Samen met Kahn gaat hij op wereldreis en fotografeert schoolgaande meisjes in Japan, monniken in Mongolië en de eerste wolkenkrabbers in New York. Een ongelooflijke collectie kleurenfoto's ontstaat.

Anno 1939 weigert Kahn onder ogen te zien dat zijn project dreigt te mislukken. Zijn villa is in verval, Parijs hangt vol antisemitische aanplakbiljetten, hij heeft niets dan foto's om op terug te kijken. Trouw waakt Duterte over de eeuwige idealist, toont hem alleen díé foto's die Kahns hoop op een betere wereld in leven kunnen houden. Is hij dan tóch gaan geloven in het levenswerk van Albert Kahn?

Lia Tilon (Broek in Waterland, 1965) verbleef voor 'Archivaris van de wereld' in het Institut Néerlandais te Parijs en deed onderzoek in het Musée Albert-Kahn te Boulogne-Billancourt, waar de unieke collectie kleurenglasplaten van de meest uiteenlopende volkeren wordt bewaard. Haar korte verhalen verschenen in 'Tirade' en 'De Gids'.

`De waarheid moet maar eens gezegd: de kinderen vonden het leven in een kamp heerlijk. Ze hoefden niet naar school, hun ouders konden geen toezicht houden, omdat ze de hele dag aan het werk waren. Al in de eerste zinnen van In memoriam Mizzi betovert Ida Simons haar lezers met haar onvolprezen luchtige toon, zelfs in de moeilijkste omstandigheden.

Het leven van een moeder en haar zoon in het kamp is zwaar, maar wanneer de joodse dokter Herr Keppler vraagt of de jongen misschien van honden houdt, veren ze beiden op. Keppler laat hen kennismaken met Mizzi: niet zomaar een hond, Mizzi glimlacht, en moeder en zoon raken beiden in haar ban.
Je zou het niet verwachten, legt Keppler uit, maar er worden wel meer dieren gehouden in het kamp tot de leiding ze in de gaten krijgt.

Zolang ze kan, glimlacht Mizzi naar de gevangenen en de zieken, naar de kinderen en de ouders. Onderwijl krijgt de lezer van dit wonderlijke, haast sprookjesachtige verhaal een zeldzame blik in het dagelijkse leven van de uitzichtlozen, en in het doorzettingsvermogen van mensen die vechten voor hun bestaan.

In deze uitzonderlijke novelle, voor het eerst gepubliceerd in 1956, vond Ida Simons haar stem: een zachte, subtiele stem, die zelfs niet stokt bij het vertellen van verhalen waarbij alles op het spel staat.

Avond na avond vertelt Navid Kermani zijn twaalfjarige dochter over religie, over wat gelovigen bindt, over liefde en de oneindigheid om ons heen, en vraagt hij zich af wie of wat bedoeld wordt met het woord ‘God’. Aan de hand van familieverhalen vertelt hij over zijn eigen religie, de islam, die hij op een eigentijdse manier interpreteert. De grote religieuze en filosofische vragen staan centraal: waarover gaat religie eigenlijk, waarom geloven we in God? Kermani maakt aanschouwelijk hoeveel overeenkomsten er zijn in de verhalen van de heilige boeken van vooral het christendom en de islam. ‘Maar kunnen we dan niet zonder God?’ vraagt zijn dochter. In zijn antwoord haalt Kermani filosofen, schrijvers, theologen en natuurwetenschappers aan. De combinatie van religieuze kennis, persoonlijke uiteenzettingen en poëtisch taalgebruik maakt Een stap dichterbij komen een fijnzinnig en noodzakelijk boek.

De vijfjarige Milad Salama is met zijn klas op schoolreisje naar een speelparadijs vlak bij Jeruzalem als de schoolbus in botsing komt met een vrachtwagen en in brand vliegt. De chaos is compleet, de hulp laat lang op zich wachten en de kinderen worden naar verschillende ziekenhuizen in Jeruzalem en de Westelijke Jordaanoever gebracht. Sommige raken vermist. Milads vader, Abed, hoort van het ongeluk en doet wat elke ouder zou doen: hij haast zich naar de plek des onheils.
De Palestijn Abed raakt verstrikt in een bureaucratisch doolhof. Hij bevindt zich aan de verkeerde kant van de muur, heeft niet het vereiste identiteitsbewijs om de militaire controleposten te passeren en kan Jeruzalem niet in. Hij heeft geen idee waar zijn zoon is.
Journalist Nathan Thrall beschrijft de hartverscheurende zoektocht naar Milad en voert een cast op van Palestijnen en Israëli wier lot verenigd is door die ene dag in 2012. Met het ongeluk en de gevolgen schetst hij een menselijk portret van de tragische strijd en geschiedenis van Israël en Palestina.

Martin, zesenzeventig jaar en een befaamd jurist, is gelukkig getrouwd en heeft geen neiging tot emotionele uitbarstingen van welke aard dan ook. Zijn jongere vrouw is een succesvol schilder, hij zorgt intussen
tevreden voor hun zesjarige zoon David, hij kookt en werkt in de tuin. Als hij te horen krijgt dat hij ongeneeslijk ziek is en nog maar een paar maanden te leven
heeft, is zijn eerste, uiterst herkenbare vraag: wat geef
ik mijn vrouw en kind mee? Wat is een geschenk voor
hen, en wat wordt een last? Zal David de geliefde en twee keer opgelapte fauteuil of een schilderij van Martins grootvader koesteren of bij het grofvuil zetten?
Op sommige dagen is het hondsmoeilijk, dat leren
loslaten en opruimen. Nog moeilijker is de vraag: hoe wil ik door mijn dierbaren herinnerd worden? Wat is een geslaagd leven, hoe bepaal je dat? Martin weet: dit is schaatsen op dun ijs.
Het late leven is een ontroerende en wijze roman.
Schlinks atmosferische vertelkunst maakt dit verhaal
over de grote levensvragen des te indrukwekkender.

Midden in de woestijn, in een complex dat Het Paleis heet, zorgt een jongeman voor zijn veel
oudere vriend Juan Gay, die stervende is. De jongen, die met zichzelf in de knoop ligt, kijkt op tegen de erudiete, geestige en eloquente Juan: een geestverwant en voorbeeldfiguur.
Op zijn sterfbed vertelt Juan over het project dat hij graag wil overdragen. Hij heeft een boek
in handen — het daadwerkelijk gepubliceerde Sex Variants: A Study of Homosexual Patterns uit 1948 — waarin verslag wordt gedaan van een onderzoek naar queer mensen in de eerste helft
van de vorige eeuw. Hun stemmen zijn gefilterd, gedempt en vervormd, hun echte verhaal uitgewist.
Het is Juans wens om de leugens en uitwissingen recht te zetten met een tegenverhaal.
De twee mannen duiken niet alleen in de verhalen van Sex Variants, maar vertellen elkaar ook over hun eigen herinneringen, over hun schaamte en liefdes, hun verdriet en genot.
In Blackouts vermengt Justin Torres fictie met wetenschappelijk onderzoek, droomwerelden
met origineel fotomateriaal. Hij laat zien hoe queer mensen van verschillende generaties hebben
moeten vechten voor hun plek in de geschiedenis en toont de verwoestende én verlichtende
kracht van verhalen. Welke geschiedenis laten we leidend zijn?

Ver weg van zijn nerveuze, overbezorgde moeder brengt Loris eindeloze zomers door bij zijn grootvader, in een oud huis op het platteland. Daar kan hij zich vrij bewegen, omringd
door de boeken die hem troost bieden. Van zijn opa leert hij postduiven houden — vogels
die altijd terugkeren, hoe ver en lang de reis ook is.
Als Loris dertig is, werkt hij bij een uitgeverij, maar zijn contracten zijn steeds tijdelijk.
De druk om volwassen te worden begint steeds zwaarder op hem te wegen. Hij leeft in de
voortdurende angst dat hij ziek is. Medici verzekeren hem dat hem niets mankeert, en zijn
kordate vriendin Jo begint haar geduld met hem te verliezen.
Loris trekt zich steeds meer terug in zichzelf. Bij de afdaling in zijn ziel vindt hij twee
bondgenoten: sociale media en de mysterieuze figuur Catastrofe. Soms neemt Catastrofe
de vorm aan van een kat, soms die van een wolf, en soms die van Anna Karenina, die haar
arm om hem heen slaat als hij het moeilijk heeft.
Met De symptomen schreef Giulia Caminito een roman over haar generatie, over angst
en isolement, de betoverende kracht van verbeelding en de zoektocht naar een plek waarnaar
we altijd kunnen terugkeren, als een postduif.

In de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog zwelt iedere avond het geluid van het luchtalarm
aan boven Turijn. Het is er niet meer veilig en Corrado besluit zich terug te trekken
in de heuvels rond de stad. Tijdens een wandeling met zijn hond Belbo, zijn laatste vertrouweling,
hoort hij stemmen opstijgen uit een huis aan de andere kant van de heuvel.
In het verduisterde huis treft hij een groep mensen die net als hij een schuilplaats zoeken
voor de oorlogsdreiging. Onder hen is ook Cate, zijn jeugdliefde, met een zoontje dat zijn
naam draagt. Op een dag is de hele groep plots verdwenen, gearresteerd door de Duitsers.
In zijn weergaloos sobere en afgewogen stijl laat Cesare Pavese zien voor welke keuzes
een mens staat als de wereld in puin ligt. Wat houdt dat in, ‘het goede doen’, in tijden van oorlog? Wat is beter, actie of lijdzaam lijfsbehoud, verbinding of isolement? Het zijn vragen
die bijna tachtig jaar na publicatie nog immer brandend actueel zijn.

Als haar zus zich tijdens een sombere periode in zwijgen hult vraagt ze aan Miriam Toews of ze haar brieven wil schrijven. Met in haar fietstas de favoriete lp van haar zus, Blue van Joni Mitchell, stuurt ze brieven over haar rampzalige vakantie met haar eerste vriendje. Ze blijft het doen, dat schrijven, ook als haar zus er niet meer is. In een afwisselend peilloze en vlinderlichte toon onderzoekt Toews de grillen van het geheugen en het fundamentele verschil tussen hen die spreken en hen die zwijgen.

‘Waarom schrijf je?’ Het lijkt een simpele vraag maar bij iedere poging tot een antwoord struikelt Toews over haar complexe familiegeschiedenis. De vraag die ze zich stelt verandert gaandeweg in: wat maakt het leven zo onweerstaanbaar en ondraaglijk tegelijk? En hoe overleef je het leven?

In deze memoir toont Toews zich op haar best: niemand kan zo geestig schrijven over zo’n gitzwart onderwerp.

Jaren geleden stond Jonathan E. Soeharno voor een zaal vol jonge Russische rechters in
spe. Hij legde hun uit hoe de onafhankelijkheid van de rechtsspraak in Nederland tegen
politieke beïnvloeding is gewaarborgd. Vrijwel niet, namelijk. De zaal werd lacherig: vertel
een Rus wat er gebeurt als de politiek invloed kan uitoefenen op de rechtsspraak. Maar
Soeharno hield hun voor: Nederlandse ministers maken geen misbruik van hun macht.
Maar kunnen we daarvan nu, jaren later, nog wel zo zeker zijn? Er zijn in Europa en de
Verenigde Staten steeds meer voorbeelden van politici die openlijk druk uitoefenen op de
rechter. Kortom: de tijd van blije onschuld is voorbij.
Hoe bereiden we onze ‘mooiweerrechtsstaat’ voor op springtij? Hoe zorgen we dat politici
de handen afhouden van de rechter? En andersom: dat rechters niet op de stoel van politici gaan zitten? In De mooiweerrechtsstaat laat Soeharno op inzichtelijke en indringende
wijze zien hoe kwetsbaar de rechtspraak is in Nederland, maar ook wat er gedaan
kan worden om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te bewaren.

In de week voor kerst, op 20 december 1942, krijgt Beb Vuyk een oproep zich samen met haar twee zoontjes te melden voor internering in Bandoeng. Eerst valt het kampleven nog alles mee — er heerst grote solidariteit onder de vrouwen, vooral tussen Beb en haar kleine groep trouwe vriendinnen.'Kon erger’, menen veel van de geïnterneerden.

Maar in de laatste maanden van de oorlog wordt de situatie in het kamp steeds slechter. Vuyk observeert scherp en zonder bitterheid hoe de laatste restjes beschaving wegvallen, hoe het kampregime inhumaner wordt, hoe de smakeloze pap die ze voorgeschoteld krijgt steeds dunner wordt, en hoe ziektes vele slachtoffers eisen.

Vuyks onopgesmukte verslag van het kampleven in Indonesië is een van de scherpste tijdsdocumenten van, zoals de schrijfster het zelf omschreef, de ‘noodlotsuren der mensheid’.

Met een nawoord van Ronald Frisart